Kifoplasti Ameliyatı

Kifoplasti ameliyatı, osteoporotik omurga kırıkları ve kompresyon kırıklarının tedavisinde uygulanan minimal invaziv bir omurga cerrahisi yöntemidir. Özellikle yaşlı hastalarda kemik erimesine bağlı gelişen vertebra çökme kırıklarında, balon yardımıyla omurga yüksekliğinin yeniden kazandırılması ve özel kemik çimentosu (PMMA) enjeksiyonu ile omurganın stabilize edilmesi esasına dayanır. Türkiye'de 50 yaş üstü kadınların yaklaşık %33'ünde, erkeklerin ise %20'sinde osteoporoz görülmekte olup bu durum vertebral kompresyon kırığı riskini ciddi biçimde artırmaktadır. Kifoplasti, konservatif tedaviye yanıt vermeyen ağrılı omurga kırıklarında hastaların kısa sürede günlük yaşamlarına dönmelerini sağlayan etkili bir tedavi seçeneğidir.

Kifoplasti Ameliyatı Nedir?

Kifoplasti ameliyatı, vertebral kompresyon kırıklarının tedavisinde uygulanan perkütan (ciltten girişimli) bir cerrahi prosedürdür. İşlem sırasında kırılmış omurga gövdesine özel bir trokar (iğne sistemi) ile girilir, ardından şişirilebilir bir balon (tamp) yerleştirilerek çökmüş omurga yüksekliği kısmen veya tamamen düzeltilir. Balon çıkarıldıktan sonra oluşan boşluğa kemik çimentosu enjekte edilerek omurga gövdesi güçlendirilir ve stabilize edilir.

Bu yöntem ilk olarak 1998 yılında Dr. Mark Reiley tarafından geliştirilmiş ve kısa sürede dünya genelinde yaygınlaşmıştır. Balon kifoplasti olarak da bilinen teknik, vertebroplastinin bir üst versiyonu olarak kabul edilir. Balonun omurga gövdesi içinde kontrollü şişirilmesi, hem yükseklik kazanımı sağlar hem de çimento enjeksiyonu için düşük basınçlı bir boşluk oluşturur. Bu sayede çimento sızıntısı riski vertebroplastiye kıyasla belirgin şekilde azalır.

Klinik Bilgi: Balon kifoplasti, T5 (5. torakal omur) ile L5 (5. lomber omur) arasındaki vertebral kompresyon kırıklarında en sık uygulanan tedavi yöntemidir. Kırığın 6 haftadan eski olmaması durumunda yükseklik kazanımı en yüksek düzeyde sağlanabilir.

Kifoplasti ve Vertebroplasti Arasındaki Farklar

Kifoplasti ve vertebroplasti, her ikisi de omurga çökme kırıklarında uygulanan perkütan çimento augmentasyon teknikleridir. Ancak aralarında mekanizma, etkinlik ve komplikasyon profili açısından önemli farklar bulunmaktadır. Doğru tedavi seçimi için bu farkların iyi anlaşılması gerekmektedir.

Vertebroplastide çimento doğrudan yüksek basınç altında omurga gövdesine enjekte edilirken, kifoplastide balon önce bir boşluk oluşturur ve çimento bu boşluğa düşük basınçla yerleştirilir. Bu temel fark, kifoplastinin çimento sızıntısı ve pulmoner emboli gibi ciddi komplikasyonlar açısından çok daha güvenli olmasını sağlar.

Kimlere Uygulanır?

Kifoplasti ameliyatı, her omurga kırığında uygulanabilecek bir tedavi yöntemi değildir. Doğru hasta seçimi, işlemin başarısını doğrudan etkileyen en kritik faktördür. Kifoplasti öncelikli olarak aşağıdaki hasta gruplarında değerlendirilir:

• Osteoporotik Kompresyon Kırıkları: En sık endikasyon olup, kemik erimesine bağlı gelişen vertebra çökme kırıklarıdır. Konservatif tedaviye (yatak istirahati, ağrı kesici, korse) 4-6 hafta yanıt vermeyen hastalar birincil adaydır.
• Patolojik Kırıklar: Multipl miyelom, metastatik tümörler veya hemanjiyom gibi omurgayı zayıflatan patolojilere bağlı gelişen kırıklarda hem ağrı kontrolü hem de yapısal destek amacıyla uygulanır.
• Travmatik Osteoporotik Kırıklar: Yaşlı hastalarda düşme sonrası gelişen stabil kompresyon kırıklarında, posterior duvar bütünlüğünün korunmuş olması şartıyla uygulanabilir.
• Ağrılı Vertebral Hemanjiyomlar: Semptomatik vertebral hemanjiyomlarda ağrı kontrolü ve yapısal güçlendirme amacıyla kifoplasti tercih edilebilir.

Hasta seçiminde MR görüntüleme kritik rol oynar. MR'da kemik ödeminin (STIR sekansında hiperintens sinyal) varlığı, kırığın aktif olduğunu ve kifoplastiden fayda göreceğini gösterir. Ödem bulunmayan eski, iyileşmiş kırıklarda işlemin ağrı giderici etkisi sınırlı kalır.

Endikasyonlar ve Kontrendikasyonlar

Kifoplasti ameliyatı planlanırken, hastanın klinik tablosu, kırık özellikleri ve eşlik eden hastalıklar kapsamlı şekilde değerlendirilmelidir.

Önemli Not: Burst (patlama) kırıkları ve posterior duvar yıkımı olan kırıklarda çimento spinal kanala sızarak omurilik ve sinir kökü basısına yol açabilir. Bu tür kırıklarda kifoplasti yerine omurga kırıkları vidalı ameliyatları gibi stabilizasyon cerrahisi tercih edilmelidir.

Ameliyat Nasıl Yapılır? (Adım Adım)

Kifoplasti ameliyatı, floroskopi (canlı röntgen) veya BT rehberliğinde gerçekleştirilen bir perkütan girişimdir. İşlem genellikle 20-40 dakika sürer ve çoğu hastada aynı gün taburculuk mümkündür.

1. Hazırlık: Hasta yüzüstü pozisyonda yatırılır, steril örtü ile hazırlanır. Lokal anestezi ve sedasyon uygulanır.
2. Trokar Yerleştirme: Floroskopi rehberliğinde cilt üzerinden özel trokar iğnesi pedikül yoluyla omurga gövdesine yerleştirilir.
3. Balon Şişirme: Trokar kanalından şişirilebilir balon gönderilir ve kontrollü basınçla şişirilerek omurga yüksekliği düzeltilir.
4. Çimento Enjeksiyonu: Balon söndürülüp çıkarılır, oluşan boşluğa hamur kıvamında PMMA çimento düşük basınçla enjekte edilir.
5. Kontrol ve Kapanış: Çimentonun dağılımı floroskopide kontrol edilir, trokar çekilir ve cilt kapatılır. Dikiş gerekmez.

Çimento Türleri ve Özellikleri

Kifoplastide kullanılan kemik çimentosu, işlemin başarısını doğrudan etkileyen kritik bir bileşendir. Günümüzde iki ana çimento türü klinik pratikte kullanılmaktadır:

• PMMA (Polimetilmetakrilat): En yaygın kullanılan çimento türüdür. Yüksek mekanik dayanıklılık sağlar, sertleşme süresi 8-12 dakikadır ve radyoopak olduğu için floroskopide kolayca izlenebilir. PMMA biyolojik olarak inert bir maddedir ve kemik ile bütünleşme (osteointegrasyon) göstermez.
• Kalsiyum Fosfat Çimento: Biyouyumlu ve osteokonduktif bir çimento türü olup zamanla doğal kemikle yer değiştirir. Sertleşme sırasında ısı üretmez, bu nedenle termal hasar riski yoktur. Ancak mekanik dayanıklılığı PMMA'ya göre daha düşüktür. Genç hastalarda ve uzun vadeli biyolojik entegrasyon istenen durumlarda tercih edilebilir.

Alternatif Teknikler

• Radyofrekans Kifoplasti (RF Kifoplasti): Balon yerine radyofrekans enerjisi ile aktive edilen ultra yüksek viskoziteli çimento kullanılır. Çimentonun akışkanlığı kontrollü şekilde ayarlanabildiğinden sızıntı riski daha da azalır.
• Stentoplasti (Vertebral Gövde Stentleme - VBS): Omurga gövdesine genişleyebilir metalik bir stent yerleştirilir ve stent içine çimento enjekte edilir. Ciddi çökme ve yükseklik kaybı olan vakalarda tercih edilebilir.

Ameliyat Sonrası Süreç

Kifoplasti ameliyatı sonrası iyileşme süreci, açık cerrahi yöntemlere kıyasla oldukça kısa ve konforludur. Hastaların büyük çoğunluğu işlem sonrası birkaç saat içinde ayağa kalkabilir.

İlk 24-48 Saat

İşlem sonrası hastalar genellikle 2-4 saat gözlem altında tutulur. Ciddi bir komplikasyon gelişmezse aynı gün veya ertesi gün taburcu edilir. İşlem bölgesinde hafif ağrı ve hassasiyet normal kabul edilir; basit ağrı kesiciler ile kontrol altına alınır. Hastalar işlem sonrası ilk günden itibaren yardımsız yürüyebilir.

İlk 2 Hafta

Ağır kaldırma (5 kg üzeri), eğilme ve bükülme hareketlerinden kaçınılmalıdır. Günlük yaşam aktiviteleri (yürüme, merdiven çıkma, kişisel bakım) kademeli olarak artırılır. İşlem bölgesindeki küçük yara 7-10 günde iyileşir.

1-3 Ay

Osteoporoz tedavisi (bifosfonatlar, kalsiyum, D vitamini) mutlaka başlanmalı veya optimize edilmelidir. Düşme önleme programı ve denge egzersizleri planlanır. Kontrol röntgenleri ile çimentonun durumu ve omurga dizilimi değerlendirilir.

Uzun Vadeli Takip

Yıllık DEXA (kemik yoğunluğu ölçümü) taraması ile osteoporoz tedavisinin etkinliği izlenir. Komşu segment kırığı riski nedeniyle yeni şikayetler dikkatle değerlendirilmelidir. Literatürde kifoplasti sonrası komşu vertebra kırığı oranı %12-22 arasında bildirilmektedir; bu risk osteoporoz tedavisine uyum ile azaltılabilir.

Başarı Oranları ve Komplikasyonlar

Kifoplasti ameliyatı, doğru endikasyonla uygulandığında yüksek başarı oranlarına sahiptir. Klinik çalışmalarda bildirilen sonuçlar:

• %85-95 Ağrı Azalması: Hastaların büyük çoğunluğunda işlem sonrası ilk 48 saatte belirgin ağrı rahatlaması sağlanır.
• %47-70 Yükseklik Kazanımı: Çökmüş omurga yüksekliğinin önemli bir kısmı geri kazanılır.
• %92 Hasta Memnuniyeti: Uzun vadeli takiplerde hastaların işlemden memnun kalma oranı.
• %2-5 Komplikasyon Oranı: Genel komplikasyon oranı oldukça düşük düzeydedir.

Uzun Vadeli Sonuçlar

5 yıllık takip çalışmalarında, kifoplasti uygulanan hastaların %84'ünde ağrı rahatlamasının devam ettiği bildirilmektedir. Yükseklik kazanımı zamanla minimal düzeyde gerileyebilir ancak klinik olarak anlamlı kayıp nadirdir.

Komplikasyonlar ve Risk Yönetimi

• Çimento sızıntısı: En sık karşılaşılan komplikasyon olup kifoplastide %7-9 oranında görülür. Sızıntının büyük çoğunluğu asemptomatiktir.
• Komşu segment kırığı: İşlem sonrası bitişik omurga gövdelerinde yeni kırık gelişme riski %12-22 arasındadır. Agresif osteoporoz tedavisi bu riski azaltır.
• Enfeksiyon: Perkütan girişim olması nedeniyle enfeksiyon riski %1'in altındadır.
• Pulmoner emboli: Çimentonun venöz sisteme sızması durumunda gelişebilir. İnsidansı %0.01-0.1 arasındadır.
• Sinir hasarı: Deneyimli cerrahlar ve uygun görüntüleme rehberliği ile bu risk %1'in altındadır.

Ankara'da Kifoplasti Tedavisi

Ankara, Türkiye'nin önde gelen sağlık merkezlerinden biri olarak omurga cerrahisi alanında geniş deneyime sahip nöroşirürji ve ortopedi kliniklerine ev sahipliği yapmaktadır.

Prof. Dr. Gülşah Bademci, nöroşirürji alanında uzmanlaşmış deneyimli bir beyin ve sinir cerrahisi uzmanıdır. Omurga cerrahisi ve özellikle minimal invaziv omurga girişimleri konusunda kapsamlı deneyime sahip olan Prof. Dr. Bademci, kifoplasti ameliyatını en güncel teknikler ve teknolojiler ile uygulamaktadır.

Kifoplasti tedavisi için değerlendirme sürecinde, hastanın detaylı öyküsü alınır, fizik muayenesi yapılır ve MR görüntüleri incelenir. Gerektiğinde omurga kırıkları konusunda kapsamlı değerlendirme yapılarak en uygun cerrahi veya konservatif tedavi yaklaşımı belirlenir.

Randevu ve Bilgi: Kifoplasti ameliyatı hakkında detaylı bilgi almak ve muayene randevusu oluşturmak için Prof. Dr. Gülşah Bademci'nin kliniğiyle iletişime geçebilirsiniz.