Kifoplasti Ameliyatı Kimlere Uygulanır?

Omurga kırıkları, özellikle ileri yaştaki bireylerde ciddi ağrıya ve hareket kısıtlılığına neden olabilen önemli bir sağlık sorunudur. Kifoplasti ameliyatı, çökme kırığı olan omurga gövdelerinin balon yardımıyla yükseltilerek kemik çimentosuyla doldurulması işlemidir. Bu yazıda kifoplasti ameliyatının kimlere uygulandığını, nasıl yapıldığını ve beklenen sonuçları ayrıntılı olarak inceleyeceğiz.

Kifoplasti Ameliyatı Nedir?

Kifoplasti, omurga gövdesindeki kompresyon kırıklarının (çökme kırıkları) tedavisinde kullanılan minimal invaziv bir cerrahi yöntemdir. İşlemde cilt üzerinden ince bir trokar (özel iğne) ile kırık omurga gövdesine girilir. Ardından şişirilebilir bir balon yerleştirilerek çökmüş omurga yükseltilir ve oluşan boşluğa kemik çimentosu (polimetilmetakrilat - PMMA) enjekte edilir.

Bu yöntem 1998 yılında geliştirilmiş olup vertebroplastinin gelişmiş bir versiyonudur. Vertebroplastiden temel farkı, balon kullanılarak omurga yüksekliğinin kısmen geri kazandırılabilmesidir. İşlem floroskopi (röntgen) rehberliğinde gerçekleştirilir ve genellikle 30-60 dakika sürer.

Kifoplasti Kimlere Uygulanır?

Osteoporotik Kompresyon Kırıkları

Kifoplastinin en yaygın endikasyonu osteoporoza bağlı vertebral kompresyon kırıklarıdır. Osteoporoz, kemik yoğunluğunun azalması sonucu kemiklerin zayıflaması ve kırılmaya yatkın hale gelmesidir. Özellikle 60 yaş üstü kadınlarda sık görülür.

Osteoporotik omurga kırıkları bazen basit bir öksürük, hapşırık veya eğilme hareketiyle bile oluşabilir. Ciddi sırt ağrısına neden olan bu kırıklarda konservatif tedaviye (yatak istirahati, ağrı kesiciler, korse) 4-6 hafta içinde yanıt alınamazsa kifoplasti değerlendirilir.

Tümöre Bağlı Omurga Kırıkları

Omurga gövdelerine metastaz yapmış kanserler veya primer kemik tümörleri patolojik kırıklara neden olabilir. Meme, akciğer, prostat kanseri ve multipl miyelom en sık omurgaya metastaz yapan kanserlerdir. Kifoplasti, bu hastalarda ağrı kontrolü ve omurga stabilitesinin sağlanması amacıyla uygulanabilir.

Patolojik kırıklarda kifoplasti hem ağrıyı azaltır hem de omurga gövdesini güçlendirerek daha fazla çökmeyi önler. Radyoterapi ve kemoterapi ile birlikte kombine edilebilir. Hastanın yaşam kalitesi önemli ölçüde artırılabilir.

Travmatik Omurga Kırıkları

Düşme, trafik kazası veya spor yaralanmasına bağlı omurga kırıklarında da kifoplasti uygulanabilir. Ancak travmatik kırıklarda omurganın stabilitesi dikkatle değerlendirilmelidir. İnstabil kırıklarda tek başına kifoplasti yeterli olmayabilir ve ek stabilizasyon (vida-rod sistemi) gerekebilir.

Stabil burst (patlama) kırıklarında ve sinir basısı olmayan tip A kırıklarda kifoplasti tek başına etkili bir tedavi seçeneği olabilir. Genç hastalarda kemik iyileşme potansiyeli yüksek olduğundan endikasyon daha dikkatli konulmalıdır.

Ağrılı Vertebral Hemanjiyomlar

Vertebral hemanjiyomlar omurga gövdesinde bulunan iyi huylu vasküler tümörlerdir. Çoğu asemptomatiktir ve tedavi gerektirmez. Ancak bazı agresif hemanjiyomlar genişleyerek ağrıya neden olabilir veya spinal kanala uzanarak sinir basısı yapabilir. Semptomatik vakalarda kifoplasti etkili bir tedavi seçeneğidir.

Kifoplasti Kimlere Uygulanamaz?

• Kırık seviyesinde aktif enfeksiyon (osteomiyelit, diskitis) bulunan hastalar
• Omurga kırığının spinal kanala ilerlediği ve sinir basısı oluşturduğu durumlar
• Ciddi omurga instabilitesi olan vakalar
• Kemik çimentosuna (PMMA) alerjisi olan hastalar
• Düzeltilemeyen kanama bozukluğu olan bireyler
• Asemptomatik (ağrısız) omurga kırıkları
• Omurga gövdesinin %70'inden fazlası çökmüş olan vakalar (vertebra plana)

Kifoplasti Nasıl Yapılır?

Ameliyat Öncesi Hazırlık

Hastanın detaylı omurga MR görüntülemesi yapılır. MR, kırığın yaşını (akut veya kronik) belirlemede önemlidir. Akut kırıklarda ödem bulgusu (STIR sekansında parlak sinyal) görülür ve bu durum kifoplastinin başarı şansının yüksek olduğunu gösterir.

Kan testleri, pıhtılaşma parametreleri ve böbrek fonksiyonları kontrol edilir. Hastanın kullandığı kan sulandırıcı ilaçlar belirli bir süre önce kesilir. Ameliyat öncesi anestezi değerlendirmesi yapılır.

İşlem Aşamaları

Hasta yüzüstü pozisyonda ameliyat masasına alınır. Genel anestezi veya lokal anestezi ile sedasyon uygulanır. Floroskopi rehberliğinde kırık omurga seviyesi belirlenir. Cilt üzerinden bir veya iki adet trokar (11-13 gauge kalınlığında özel iğne) omurga gövdesinin pedikülleri aracılığıyla yerleştirilir.

Trokar içinden şişirilebilir bir balon gönderilir. Balon kontrastlı sıvı ile kademeli olarak şişirilir. Bu sırada floroskopi ile sürekli kontrol yapılır. Balon, çökmüş omurga gövdesini yukarı kaldırarak yüksekliğin bir kısmını geri kazandırır ve içeride bir boşluk oluşturur.

Balon söndürülerek çıkarılır. Oluşan boşluğa kemik çimentosu (PMMA) kontrollü basınç altında enjekte edilir. Çimento 8-10 dakika içinde katılaşarak omurga gövdesini güçlendirir. İşlem tek seviyede 30-45 dakika, çoklu seviyelerde 60-90 dakika sürer.

Ameliyat Sonrası İzlem

Hasta işlem sonrası 2-4 saat gözlem altında tutulur. Genellikle aynı gün veya ertesi gün taburcu edilir. Ameliyat sonrası kontrol röntgeni çekilir. Ağrı rahatlaması genellikle ilk 24-48 saat içinde belirgin olarak hissedilir.

Kifoplasti ile Vertebroplasti Arasındaki Farklar

Her iki yöntemde de ağrı kontrolü açısından benzer sonuçlar elde edilir. Kifoplastinin avantajı, balon sayesinde omurga yüksekliğinin kısmen geri kazandırılabilmesi ve çimento kaçağı riskinin daha düşük olmasıdır. Mayo Clinic (Mayo Clinic) her iki yöntemi de uygun endikasyonlarda önermektedir.

Sonuçlar ve Başarı Oranları

Kifoplastinin ağrı kontrolünde başarı oranı %85-95 arasında bildirilmektedir. Hastaların büyük çoğunluğunda belirgin ağrı azalması ilk 48 saat içinde başlar. Hareket kapasitesi ve yaşam kalitesi önemli ölçüde artar.

Omurga yüksekliğinin geri kazanılma oranı %50-70 arasında değişir. Bu oran kırığın yaşına bağlıdır; akut kırıklarda düzeltme oranı daha yüksektir. Kronik kırıklarda yükseklik düzeltmesi sınırlı kalabilir ancak ağrı kontrolü yine etkilidir.

Komplikasyonlar

Kifoplastinin komplikasyon oranı düşüktür. En sık görülen komplikasyon çimento kaçağıdır (%7-9). Kaçan çimentonun çoğu asemptomatiktir. Nadir durumlarda çimento spinal kanala veya nöral foramene kaçarak sinir basısına neden olabilir. Bu durumda cerrahi müdahale gerekebilir.

Komşu seviye kırığı riski %10-20 arasında bildirilmektedir. Bunun sertleşmiş çimentonun komşu omurgaya binen yükü artırmasıyla ilişkili olabileceği düşünülmektedir. Ancak bu durum altta yatan osteoporozun doğal seyriyle de ilgili olabilir.

Ameliyat Sonrası Öneriler

Kifoplasti sonrası hastaların yaşam kalitesini korumak ve yeni kırıkları önlemek için bazı önlemlere uyulması gerekir. Osteoporoz tedavisinin düzenli sürdürülmesi büyük önem taşır. Kalsiyum ve D vitamini takviyesi yapılmalı, gerekirse bifosfonat veya denosumab gibi antirezorptif ilaçlar kullanılmalıdır.

Düzenli egzersiz programı ile kas gücünün korunması ve dengenin geliştirilmesi hedeflenir. Yürüyüş, hafif germe egzersizleri ve denge çalışmaları önerilir. Ağır kaldırma ve ani bükülme hareketlerinden kaçınılmalıdır. Düzenli nörolojik kontroller ve kemik yoğunluğu takibi yapılmalıdır.

Düşme riskini azaltmak için ev ortamının düzenlenmesi, uygun ayakkabı kullanımı ve gerekirse yürüme yardımcısı kullanılması önerilir. Yaşlı hastalarda ilaç etkileşimleri ve düşme riskini artıran ilaçların gözden geçirilmesi önemlidir.

Kifoplasti ameliyatı ağrılı mıdır?

İşlem genel anestezi veya lokal anestezi ile sedasyon altında yapıldığı için ameliyat sırasında ağrı hissedilmez. Ameliyat sonrası işlem bölgesinde hafif ağrı ve hassasiyet olabilir ancak genellikle mevcut kırık ağrısından çok daha hafiftir. Çoğu hasta işlem sonrası ağrı kesici ihtiyacının azaldığını belirtir.

Kifoplasti sonrası ne zaman yürüyebilirim?

Çoğu hasta işlem sonrası birkaç saat içinde yürüyebilir. Taburculuk aynı gün veya ertesi gün gerçekleşir. Normal günlük aktivitelere 1-2 gün içinde dönülebilir. Ağır kaldırma ve yoğun fiziksel aktiviteden 4-6 hafta kaçınılması önerilir.

Kifoplasti kalıcı bir çözüm müdür?

Kifoplasti, tedavi edilen omurga seviyesinde kalıcı destek sağlar. Çimento zamanla çözülmez veya emilmez. Ancak osteoporoz devam ettiği sürece diğer seviyelerde yeni kırık oluşma riski vardır. Bu nedenle altta yatan osteoporozun tedavisi ve düzenli takip büyük önem taşır.

Birden fazla seviyeye aynı seansta kifoplasti yapılabilir mi?

Evet, aynı seansta birden fazla seviyeye (genellikle 2-3 seviye) kifoplasti uygulanabilir. Ancak işlem süresi ve anestezi süresi uzayacağından hastanın genel durumu buna uygun olmalıdır. Çok sayıda seviye etkilendiğinde seanslar bölünebilir.

Kifoplasti sonrası komşu seviyede kırık riski nedir?

Komşu seviye kırığı riski %10-20 arasında bildirilmektedir. Bu riskin bir kısmı altta yatan osteoporozun doğal seyriyle ilişkilidir. Osteoporoz tedavisinin düzenli sürdürülmesi ve düşme önleme stratejileri bu riski azaltmaya yardımcı olur.