Mikrocerrahi Boyun Fıtığı Ameliyatında Protez Disk Kullanılır mı?

Boyun Fıtığı Cerrahisinde Güncel Yaklaşımlar

Boyun fıtığı ameliyatı, konservatif tedavilere yanıt vermeyen hastalarda uygulanan etkili bir cerrahi yöntemdir. Son yıllarda mikrocerrahi boyun fıtığı ameliyatı tekniklerindeki gelişmeler, hastalara farklı tedavi seçenekleri sunmaktadır. Bu seçeneklerden biri de protez disk uygulamasıdır. Peki, her boyun fıtığı ameliyatında protez disk kullanılır mı? Hangi hastalar bu uygulamaya uygundur?

Boyun Fıtığı Ameliyatında İki Temel Yaklaşım

Boyun fıtığı ameliyatı anterior (önden) yaklaşımla yapıldığında, fıtıklaşmış disk materyali çıkarılır ve oluşan boşluğun doldurulması gerekir. Bu noktada iki temel seçenek karşımıza çıkar:

1. Anterior Servikal Diskektomi ve Füzyon (ACDF)

Bu yöntemde fıtıklı disk çıkarıldıktan sonra boşluğa kemik grefti veya kafes (cage) yerleştirilir. Amaç, üst ve alt omurların zamanla birbirine kaynaşmasını sağlamaktır. Füzyon tamamlandığında ilgili segment hareketsiz hale gelir. Bu teknik onlarca yıldır başarıyla uygulanmakta ve altın standart olarak kabul edilmektedir.

2. Yapay Disk Replasmanı (Protez Disk)

Bu yöntemde fıtıklı disk çıkarıldıktan sonra boşluğa hareket kabiliyetini koruyan yapay bir disk yerleştirilir. Protez disk, doğal diskin işlevini taklit ederek ilgili segmentteki hareketi korumayı hedefler. Bu yaklaşım, füzyonun potansiyel dezavantajlarını ortadan kaldırmak amacıyla geliştirilmiştir.

Protez Disk Nedir ve Nasıl Çalışır?

Yapay disk protezleri, metal ve polimer bileşenlerden oluşan medikal implantlardır. Genellikle kobalt-krom alaşımı veya titanyum üst ve alt plakalardan ve bunların arasında yer alan polietilen veya seramik çekirdekten oluşur. Bu tasarım, doğal diskin fleksiyon, ekstansiyon, lateral eğilme ve rotasyon hareketlerine olanak tanır.

Protez disk uygulaması, boyun fıtığı cerrahisinde nispeten yeni bir yaklaşımdır. İlk FDA onaylı servikal yapay disk 2007 yılında kullanıma girmiştir. O tarihten bu yana çok sayıda farklı protez tasarımı geliştirilmiş ve klinik kullanıma sunulmuştur.

Protez Disk Kullanımının Avantajları

Protez disk uygulamasının füzyona göre sunduğu potansiyel avantajlar şunlardır:

• Hareket korunması: Ameliyat edilen segmentte doğal hareket korunur, boyun hareketliliği kısıtlanmaz
• Komşu segment hastalığı riskinin azalması: Füzyon sonrası komşu disklere binen yükün azaltılması hedeflenir
• Daha hızlı iyileşme: Kemik kaynama beklenmediği için işe dönüş süresi kısalabilir
• Boyunluk kullanımının azalması: Postoperatif boyunluk kullanım süresi genellikle daha kısadır

Özellikle komşu segment hastalığı konusu, protez disk uygulamasının en güçlü argümanlarından biridir. Füzyon sonrası hareketsiz hale gelen segmentin üstündeki ve altındaki diskler, ek yük altında kalarak dejenerasyona uğrayabilir. PubMed'deki uzun dönem takip çalışmaları, protez diskin bu riski azaltabileceğini göstermektedir.

Protez Disk Kimlere Uygulanabilir?

Her boyun fıtığı hastası protez disk uygulamasına uygun değildir. İdeal aday profili şu şekildedir:

Kesin Kontrendikasyonlar

Aşağıdaki durumlarda protez disk uygulanmamalıdır:

• İleri derecede faset eklem artriti
• Osteoporoz veya ciddi kemik yoğunluğu kaybı
• Omurga instabilitesi veya spondilolistezis
• Aktif enfeksiyon
• Metal alerjisi (kobalt, krom, titanyum)
• Otoimmün hastalıklar veya uzun süreli kortikosteroid kullanımı
• Omurga tümörü veya kırığı

Bu kontrendikasyonlar değerlendirildiğinde, protez disk adaylarının nispeten genç, tek veya iki seviye disk hernisi olan ve omurgası yapısal olarak sağlam olan hastalar olduğu görülür.

Mikrocerrahi Teknik ile Protez Disk Uygulaması

Mikrocerrahi boyun fıtığı ameliyatında protez disk kullanımı teknik olarak mümkündür ve uygulanmaktadır. Ameliyat, ameliyat mikroskobu altında anterior yaklaşımla gerçekleştirilir. Disk materyali dikkatlice çıkarıldıktan sonra end plateler hazırlanır ve uygun boyuttaki protez disk yerleştirilir.

Mikrocerrahi tekniğin avantajı, doku hasarını en aza indirmesi ve görüntü kalitesini artırmasıdır. Bu durum, protez diskin doğru pozisyonda yerleştirilmesi için önemli bir katkı sağlar.

Füzyon mu Protez Disk mi: Karar Nasıl Verilir?

Bu kararı belirleyen faktörler hastaya özgüdür. Genel bir yaklaşım olarak:

• Genç ve aktif hastalar: Hareket korunması önemli olduğundan protez disk düşünülebilir
• Tek seviye fıtık: Her iki yöntem de uygulanabilir; hasta profili belirleyicidir
• Çok seviye fıtık: İki seviyeye kadar protez disk uygulanabilir; üç ve üzerinde füzyon tercih edilir
• Dejeneratif değişiklikler: Faset eklem artrozu veya disk yükseklik kaybı varsa füzyon daha uygun olabilir
• İnstabilite: Omurgada kayma veya instabilite varsa füzyon zorunludur

Boyun fıtığı tedavisinde protez disk veya füzyon kararı, hastanın yaşı, aktivite düzeyi, patolojinin tipi ve omurganın genel durumu göz önünde bulundurularak verilmelidir. Her iki yöntemin de kendi avantaj ve dezavantajları mevcuttur.

Uzun Dönem Sonuçlar

Servikal protez disk uygulamalarının 10 yılı aşan takip sonuçları artık mevcuttur. Bu çalışmalar, protez disk uygulamasının füzyonla karşılaştırılabilir klinik sonuçlar sunduğunu ve bazı parametrelerde üstünlük sağladığını göstermektedir.

Uzun dönemde dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır:

• Protez diskin aşınma veya gevşeme riski düşüktür ancak sıfır değildir
• Hetrotopik ossifikasyon (protez çevresinde anormal kemik oluşumu) bazı hastalarda görülebilir
• Komşu segment hastalığı oranları füzyona göre anlamlı derecede düşüktür
• Hasta memnuniyeti ve işe dönüş süreleri genellikle protez disk grubunda daha iyidir

Bununla birlikte, omurga cerrahisinde her yeni teknolojinin uzun dönem sonuçlarının dikkatle izlenmesi gerekmektedir.

Sonuç

Mikrocerrahi boyun fıtığı ameliyatında protez disk kullanımı, uygun hasta seçimi yapıldığında son derece başarılı sonuçlar sunmaktadır. Ancak her hasta protez diske uygun değildir. Yaş, kemik kalitesi, patolojinin seviyesi ve omurganın genel durumu bu kararı belirleyen temel faktörlerdir. Hastalar, nöroşirürji uzmanı ile detaylı bir değerlendirme sonrası kendileri için en uygun seçeneği belirlemelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Protez disk ömür boyu dayanır mı?

Günümüzdeki protez diskler yüksek dayanıklılığa sahiptir. 10-15 yıllık takip çalışmaları protezlerin büyük çoğunluğunun sorunsuz çalıştığını göstermektedir. Ancak hiçbir implant için ömür boyu garanti verilemez; uzun vadeli takip devam etmektedir.

Protez disk ameliyatı füzyondan daha riskli midir?

Her iki ameliyatın genel risk profili benzerdir. Protez disk ameliyatı, füzyon ameliyatına göre ek bir risk taşımaz. Ameliyat süresi ve iyileşme süreci de karşılaştırılabilir düzeydedir.

Protez disk sonrası MR çekilebilir mi?

Günümüzde kullanılan protez disklerin büyük çoğunluğu MR uyumludur. Ancak MR çekimi öncesi kullanılan protezin modeli ve MR uyumluluğu mutlaka doğrulanmalıdır. Titanyum bazlı protezler genellikle 1.5 ve 3 Tesla MR cihazlarında güvenle görüntülenebilir.

Protez disk sonrası boyunluk kullanmak gerekir mi?

Protez disk ameliyatı sonrası boyunluk kullanım süresi genellikle füzyona göre daha kısadır. Bazı cerrahlar hiç boyunluk önermezken, bazıları 1-2 hafta konfor amaçlı yumuşak boyunluk kullanımını tercih eder. Bu karar cerrahın tercihine bağlıdır.